Kamerkoor Con Anima Groningen

Zie composities:     Verdwaald Liedje     De Liefde     Preludio 1 en 2     Last Love    

Libera me


Wij mensen zijn schakels in een keten. De generaties vóór ons dragen we in ons mee terwijl wij degenen die na ons komen voeden. En al veranderen de omstandigheden, in de kern zijn er overeenkomsten. Dat geldt voor onze gedachten, ons gevoel; voor teksten en muziek. Dat geldt evenzeer voor mens-overschrijdende behoeften of problemen. Zoals macht die ons levenspad beïnvloedt en onvermijdelijk tot onmacht leidt. Con Anima heeft “macht en onmacht” als thema gekozen voor haar nieuwe programma.

In het project "Libera me" verbinden we historisch en hedendaags perspectief. We grijpen terug op de kracht van gregoriaanse en polyfone melodieën, deels authentiek, deels ingebed in klankstromen. Instrumenten (enkele experimenteel), soundscapes en vocale improvisaties versterken de resonans van het geheel. Geestelijke liederen verklanken de zoektocht naar veiligheid en bezinning. Wij leggen de tekst graag uit in vrije vertaling. Onze wereldse nummers daarnaast benadrukken de behoefte aan erkenning, plezier en verbinding. Speciaal voor dit project zijn door Anke Brouwer* 2 werken gecomponeerd voor koor en solo: “Verdwaald Liedje” op tekst van Hugo Claus en “De Liefde” op basis van een geestelijke passage.

Con Anima werkt samen met beeldend kunstenaars, die het thema op eigen wijze vormgeven. Centraal staat een textiele installatie gebaseerd op levensadem en zelfrealisatie. Ook de theatrale aankleding is in hun handen. De vormgeving nodigt uit tot eigen beleving en verwondering.

Libera me: Macht intrigeert, maar bevindt zich meestal buiten onszelf. Onmacht daarentegen is vaak de basis van ons lijden. Op alle gebied en op elke schaal kan dat zijn. We willen ons bevrijden van de onmacht die ons gevangen houdt, beknelt en pijnigt. We willen onszelf kunnen zijn, een plek opeisen. We zoeken bronnen om kracht uit te putten, om in balans te komen. Mogelijk moet hiervoor de comfort zone verlaten worden opdat het onverwachte een kans krijgt, tenminste als we het toelaten. De voorstelling "Libera me" is gebaseerd op dit uitgangspunt en biedt deelnemers de ruimte om hier op eigen manier betekenis aan te geven. Er zijn ingrediënten; er is een format; er zijn deelnemers. De optelsom kan tot verrassingen leiden op basis van variabele omstandigheden.


Achtergrond composities


Anke Brouwer, Mathijs den Daas en Margreet Hoekstra hebben composities geschreven voor de voorstelling LIBERA ME. in het volgende gedeelte vertellen zij er iets over.

Verdwaald Liedje (Anke Brouwer*)

    begin pag.

In dit late gedicht van Claus rent de arme mens maar wat rond totdat hij geen adem meer heeft en dood neervalt. Uit angst voor dat sterven heeft hij de goden en de torens (kerken) verzonnen, volgens de ik-persoon. Vervolgens leeft hij in de schaduw van diezelfde torens en valt er toch niet te ontkomen aan het einde. Want de dood haalt iedereen op, goed of slecht, jong of oud. De bruid of de godin die de dood personifieert, beschouwt dit allemaal met mededogen en zucht, “amaai”.
Alhoewel het een zwaar thema is, zit er lichtheid in het gedicht, dat vind ik heel mooi. Het laat je nadenken, maar ook glimlachen. Claus wordt nergens sentimenteel, maar het gedicht raakt wel je gemoed. Ik heb geprobeerd om deze kenmerken ook door te voeren in de muziek. Het gedicht heeft al een mooi ritme van zichzelf, ik hoefde de zinnen alleen maar een melodie te geven. In het eerste gedeelte hoor je de mensen bezig met hun rusteloze geren, later in de compositie wordt er steeds meer uitgezoomd en is er plaats voor rust en beschouwing. Het mededogen met de arme mens heb ik geprobeerd uit te drukken in de harmonieën: er komen genoeg dissonanten voorbij, maar die heb ik met name ingezet om akkoorden mooier te maken. En wie weet valt er nog een glimp te horen van wat er gebeurt als men uitgerend is en de laatste ‘amaai” heeft geklonken.

Orgel en piano worden niet vaak samen gebruikt. In dit geval leek het me wel passend. Het orgel zorgt voor de rustige basis, door middel van liggende akkoorden en een zachte klank. Ook is er de associatie met kerk en afscheid. De piano heb ik gebruikt voor de meer springerige en ritmische passages, het leven. Samen zijn ze in balans.
De EWI speelt daar vervolgens zijn melodieën overheen, als aanvulling op de koorpartijen.

De Liefde (Anke Brouwer* naar 1 Kor. 13)

    begin pag.

"Zonder liefde is alles zinloos, dat is boodschap van deze mooie tekst. Wat ik er bijzonder aan vind, is dat iedereen zich er waarschijnlijk wel in kan vinden, ongeacht geloof of achtergrond.
En het fragment over de dreunende gong en de schelle cymbaal vraagt er natuurlijk om om op muziek gezet te worden!
Mijn idee was om een statig, maar ook feestelijk stuk te maken voor een groot koor, solide opgebouwd vanuit één melodie en drie akkoorden, waaruit allerlei dialogen en wisselende samenwerkingsverbanden ontstaan. In het eerste deel wordt het koor slechts begeleid door de EWI-bas, later komt daar het orgel bij en kan de liefde uitbundig en zonder reserves gevierd worden. En een duet tussen twee solisten mocht uiteraard niet ontbreken."

Preludio 1 en 2 (Matthijs den Daas)

    begin pag.

"Met 2 piano’s exposeer ik een thema.
Dit thema wordt met een modulaire synthesizer gedurende de voorstelling vervormd, zoals de tijd ook onze wijsheden en bolwerken vervormt.
Vooruit, achteruit, vertraagd, versneld, de tijd gaat er alle kanten mee op totdat niemand meer weet waar het vandaan kwam, of hoe het was."

Dear Sweet Mother (Matthijs den Daas)

    begin pag.



Last Love (Margreet Hoekstra)

    begin pag.

Een kort interview

Wat inspireert je bij het maken van nieuwe muziek? "Vaak word ik geïnspireerd door teksten die een gevoel bij mij oproepen. Bij Last Love was het weemoed."

Hoe begin je dan? "Ik werk intuïtief, soms zing ik een melodie. Of ik laat mijn handen via de piano vertellen hoe iets kan klinken. Zo kan er iets ontstaan."

Is daar een bepaald moment voor nodig? "Nee… het gevoel is al in mijn lichaam aanwezig, ik proef eraan…. bekijk het….. soms voor lange tijd. Plotseling is het moment daar, dan ga ik zitten en moet het op papier komen."

Een paar composities hebben een verband met het noorden, Estland en nu Finland, is dat toeval? "……..Het is de taal van daar die iets speciaals voor mij heeft, hij is schilderachtig en geeft mij beelden, daarvan kan ik muziek maken."


* De composities van Anke Brouwer kunnen wegens ziekte bij de laatste voorstelling op 1 oktober niet uitgevoerd worden.

16-09-2022